D Vitamini yağda çözünen bir vitamin olup, kemik oluşumunu ve bağırsaklardan kalsiyum ve fosfor emilimini düzenleyerek bir hormon gibi etki eder. Kalsiyumun kemiklerden kana ya da kandan kemiklere taşınmasını kontrol etmeye yardımcı olur. D vitamini eksikliği bebeklik ve çocukluk dönemlerinde raşitizm hastalığının karakteristik belirtilerinden kemiklerde şekil bozukluğuna neden olurken, yetişkinlerde osteomalazi olarak da bilinen kemik yumuşamasına yol açar. Eksikliğine kuzey ülkelerinde veya geleneklerin vücudun kıyafetlerle iyice kapatılmasını gerektirdiği bazı İslam ülkelerinde daha sıklıkla rastlanmaktadır. D vitamininin fazlası iştah kaybına, kilo kaybına, bulantıya, baş ağrısına, depresyona ve böbreklerde kalsiyum tortularının oluşmasına neden olabilir.
Veganlar ve D Vitamini
Veganlar D vitaminini genellikle güneş ışığının cilt üzerindeki etkisiyle veya soya sütü, margarin gibi zenginleştirilmiş gıdalardan ve maya veya diğer mantarlardan hazırlanan vitamin desteklerinden alır. Zenginleştirilmiş vegan ürünler D2 vitaminini (ergokalsiferol) içermektedir. Doğal yollarla oluşan D vitaminini içeren gıdalar ise, genellikle hayvan kaynaklı D3 vitaminini (kolekalsiferol) içermektedir. (D3 Vitamininin likenden elde edilen ve veganlar için de uygun olan bir formu, Vitashine ticari ismiyle piyasada mevcuttur).
En belirgin D vitamini desteği (omnivorlar ve veganlar için) ultraviyole B ışığının deride bulunan steroller üzerindeki etkisinden gelmektedir. Çocuklar da dahil olmak üzere, insanların çoğu güneş yükseldiğinde gün ışığına düzenli maruz kalmaları halinde, gıda desteğine çok az ihtiyaç duyar ya da fazladan D vitamini alması hiç gerekmez. Parlak gün ışığına ihtiyaç yoktur; bulutlu bir yaz gününde ortaya çıkan gök parıltısı dahi deride bir miktar D vitamini oluşumunu uyaracaktır. Öte yandan, açık havada yapılan kısa bir yaz tatili de D vitamininin kan seviyelerini iki – üç katı yükseltecektir.
Kuzey Enlemlerinde Yer Alan Ülkeler
Etkili ışık dalga boyu – ultraviyole B (290-315 nanometre dalga boyu aralığındaki UVB ışınları) – Birleşik Krallık’ın büyük bölümünü de içeren 52 derece kuzey enleminin üzerinde yer alan ülkelerde, Ekim ve Mart ayları arasında görülen kış güneşi ışığında mevcut değildir. Kış döneminde D vitamini stokları, karaciğerde yeterli depoları oluşturan önceki yaz gün ışığına ne kadar maruz kalındığına veya beslenmeyle alınan miktarlara bağlıdır.
D Vitamini Gereksinimi
Kadınlarda menopoz sonrasında görülen kemik kaybının, kandaki D vitamini seviyelerinin düşmesi nedeniyle çoğunlukla kış döneminde ortaya çıktığı bulunmuştur. Kış aylarında kemik sağlığını desteklemek için zenginleştirilmiş gıdalardan veya takviyelerden alınması önemle tavsiye edilmektedir. Günde yaklaşık 15 ug (mikrogram) alım miktarı, kemik kaybını önlemek için yeterli gibi görünmektedir.
Düşük D vitamini seviyelerinin kansere ve otoimmün hastalıklara katkı sağladığına yönelik bulgular giderek artmaktadır. Bizler, evrildiğimiz şekilde, başka deyişle ekvatora yakın olan bölgelerde açık alanlarda yaşıyor olsaydık, günde 100 ug (mikrogram) veya daha fazlasına eşdeğer miktarda D vitaminini gün ışığından sentezleyebilirdik ve bu vitamini beslenme yoluyla almamızın bir anlamı kalmazdı.
Varılan Sonuçlar
Erişkin veganlar, bahar, yaz ve sonbahar aylarında dış ortamlarda düzenli zaman geçirmeleri halinde yeterince D vitamini alabilmektedir. D vitamininin kış döneminde beslenme yoluyla alımı, zenginleştirilmiş gıdalar ve gıda takviyeleri tüketerek de sağlanabilir. Kuzey enlemlerinde yer alan ülkelerde emziren vegan kadınların D vitaminini kış döneminde zenginleştirilmiş gıdalardan veya gıda desteklerinden yeterince aldığından emin olması gerekir. Çocukları kış döneminde sütten kesilmiş ebeveynlere, özellikle koyu tenli olmaları halinde, beslenmelerine D vitamini ile zenginleştirilmiş gıdaları ve gıda takviyelerini dahil etmeleri tavsiye edilmektedir.
(Çeviri: Gamze Akkaya)
Kaynak: http://www.vegansociety.com/lifestyle/nutrition/vitamin-d.aspx
Bir Cevap Yazın