Çalışan Vegan olmak ne demek?

Veganlık, hayvanların mal ve kaynak olarak görülmesine ve bu sebeple hayvanların acı çekmeme ve hayatlarını sürdürme haklarının ellerinden alınmasına karşı çıkarak hiçbir hayvansal ürün tüketmemek, yememek, giymemek ve kullanmamak ve hayvan kullanımının her biçimine karşı olmak anlamına geliyor. Bunun yanı sıra, sağlık sorunları, ekolojik duyarlılık veya başka sebeplerle de vegan beslenen veya vegan yaşayan çok sayıda birey mevcut.

Vegan bir yaşam biçimi süren kişiler, çalışma hayatlarında diğer tüm çalışanların karşı karşıya oldukları sorunlara ek olarak başka sorunlar da yaşayabiliyorlar. Bu sorunlar, iş yerlerinin, insan kaynakları birimlerinin, sendikaların ve çalışma arkadaşlarının konu hakkındaki bilgisizlikleri veya ilgisizlikleri sebebiyle de daha rahatsız edici bir hale gelebiliyor. Veganlık bire bir iş hayatıyla ilgili bir konu olarak algılanmıyor, kişinin özel hayatındaki bir tercihi olarak görülüyor ve iş yeriyle bağlantısı kurulamıyor.

Bu sebeple, çalışan veganların sorunlarını ele alan, iş yerlerinden, sendikalardan ve çalışma arkadaşlarından beklentilerini dile getiren bir bildirge hazırladık. 

Neler yapılabilir?

-İş yerleri, insan kaynakları birimlerinden beklentilerimiz

• Eğer işyeri içerisinde öğle yemeği uygulaması bulunuyorsa vegan çalışanlar için de günlük ihtiyaçlarını karşılayan vegan seçeneklerin bulunmasını talep ediyoruz. Vegan yiyecekler, hayvansal ürünlerle aynı kaplarda bulunmamalı ve hayvansal gıdalarla temas etmemeli, servisleri sırasında hayvansal gıdalar hazırlanırken kullanılan mutfak eşyaları (kepçeler, maşalar vs.) ya hiç ya da iyice temizlenmeden kullanılmamalıdır. Mutfak dahilinde bu imkanı sunamayan işyerleri günlük öğle yemeği ücretini vegan çalışanlarına sunmalı, eğer civarda vegan yiyeceklerin temin edilebileceği bir yer yoksa dışarıdan bu yiyeceklerin teminini sağlamakla yükümlü olmalıdır.

• Eğer işyeri içerisinde öğle yemeği uygulaması bulunuyorsa yemek mekanlarının düzenlenmesi ya da düzenleme yapılırken veganlar için hayvansal ürünlerden uzak bir yemek yeme alanı oluşturulmasını talep ediyoruz.

• Toplantı, eğitim gibi işyeri dışında yemek yemeyi gerektiren durumlarda bu organizasyonu İK’nın yapması ve organizasyondaki yemek hizmetinden kim sorumlu ise o kişilerle İK’nın iletişime geçmesi, hayvansal ürün kullanılmadığından emin olması gerekmektedir.

• Çalışana vakfedilen ya da hediye edilen eşyaların vegan olması (yani deri, keçe, kürk, süet, yün olmaması) gerekmektedir.

• Vegan çalışanlar veganlıklarıyla ilgili mobbing şikayetleriyle İK’ya başvurduklarında mobbingi yapan kişiyle muhatap olmak İK’nın yükümlülüğü olmalı, şikayet edenle edileni karşı karşıya gelmek durumunda bırakmamalıdır.

• Sendikanın ya da veganın bireysel olarak İK’ya gönderdiği veganlıkla ilgili çalışma arkadaşlarından beklentileri içeren metin, İK tarafından ilgili birimdeki çalışanlarla paylaşılmalıdır.

-Çalışma arkadaşlarımızdan beklentilerimiz

• Vegan çalışma arkadaşınızın yeme prensipleriyle dalga geçmek, veganlığı ile ilgili espriler yapmak, hediyeleşmelerde vegan olmayan hediyeler vermek mobbing kapsamındadır. Bu konulardaki davranışlarınızda bu durumu göz önünde bulundurmanızı bekliyoruz.

• Vegan çalışma arkadaşınız, beraber çalıştığı kişilere vegan olduğunu sürekli hatırlatmak durumunda kalmamalı. Örneğin vegan iş arkadaşınıza kahvesine süt isteyip istemediğini sormadan önce vegan olduğunu hatırlamayı külfet olarak görmemelisiniz.

• Vegan çalışma arkadaşınız sizinle öğle yemeğine çıkmıyorsa ona bu konuda nezaketle de olsa baskı yapmanız hem rahatsız edicidir hem de onun yaşam ilkelerine karşı bir tavırdır. Bu durum vegan çalışma arkadaşınızı sürekli açıklamalar yapmak zorunda bırakır. Bu tarz ısrarlardan kaçının.

• Vegan çalışma arkadaşınız toplu yemeklerde hayvansal ürünlerin olduğu masada oturmak istemeyebilir, hayvansal ürünler içeren hediyelerinizi kabul etmek istemeyebilir, veganlıkla ve hayvanlarla ilgili yaptığınız şakalara gülmeyebilir. Bu sizi sevmediğinden, size karşı bir tavrı olduğundan değil, yaşam biçimi ve etik ilkeleri sebebiyledir.

-Sendikalardan Beklentilerimiz

• Sendikalar veganlığın ne olduğu ve vegan çalışanların sorunlarıyla ilgili olarak bilgilenmeli, bir çalışan vegan, vegan olması sebebiyle maruz kaldığı mobbing veya işten çıkarma gibi durumlarda sendika sorumlularına veganlığın ne anlama geldiğini en baştan açıklamak durumunda olmamalıdır.

• Sendikalar üyelerine gönderdikleri ayrımcılık ve haklarla ilgili bültenlere veganlıkla ilgili bilgileri de ekleyebilir. Ayrıca İK birimlerine ve yöneticilere veganlık ve vegan çalışanların işyerlerinden beklentileriyle ilgili bültenler gönderebilir.

• Sendikaların bünyesinde verilen eğitimlere veganlık konusu da eklenebilir, sendika üyelerinin bu eğitimlere katılımı konusunda hassasiyet gösterilebilir.

• Veganlıkla ilgili taleplerin iş kanunu ve iş sözleşmelerine sokulmasına sendikalar da destek vermelidir ve vegan çalışanların vegan olma durumlarından kaynaklı mobbing ve işten çıkartılmalara dair sendikal destek sunmalıdır.

• Veganların çalışma ortamı düzenlemeleri ile ilgili olarak sendikalar insan kaynakları ve yöneticilerle iletişim halinde olmalıdır. 

-Veganlardan Beklentilerimiz

• Vegan çalışanlar eğer bir sendikaya üye iseler, kendi iş alanlarında bir veganın maruz kaldığı veganlık sebepli mobbinge ve işten çıkartılmalara karşı kendi sendikalarını harekete geçirebilmeliler.

• Gördüğümüz kadarıyla çalışan veganların sorunlarına çözüm bulmak ya da önermekte hayvan hareketi yetersiz kalabiliyor. İşten çıkartıldıklarında ya da vegan olmalarından dolayı mobbinge maruz kaldıklarında bu sorunlara hayvan hareketinin bazı unsurlarının kurbanı suçlayan şekilde cevap verdiklerine ve işyerinin sözüne çalışanın sözünden daha fazla önem verdiklerine şahit olduk. Bu sebeple, vegan çalışanların hayvan hareketinden ayrı öz örgütlenmelerini oluşturması büyük önem taşıyor.

• Çalışan veganların bu örgütlenmeleri iş yerleriyle bağlantıya geçebilecek, iş sözleşmelerine müdahil olabilecek kurumsal bir kimliğe sahip olmalı.  

Bu bildirgede dile getirdiğimiz talepleri ve beklentileri hayata geçirebilmek ve dayanışabilmek için birlikte hareket edip örgütlenmemiz gerekiyor. Şu an işyerleri vegan çalışanlarının bazı taleplerini bazı durumlarda bireysel iletişimleri doğrultusunda az çok karşılıyor olabilir fakat vegan çalışan sayısı arttıkça bu talepler yasal düzenlemeler gerektirecek çıkar çatışmalarına yol açabilir.

Hayvanların haklarını tanımak ve korumak için yola çıktığımız yaşam mücadelemizde kendi haklarımızı ve bizimle birlikte mücadele edenlerin haklarını da korumak için harekete geçmeli, veganlık kadar veganların haklarını da toplumun her kesiminde kabul görür hale getirmek için dayanışmalıyız.