Sık Sorulan Bir Soru: Peki Ya Bitkiler?

Soru:

Geçtiğimiz günlerde bitkilerin de uyaranlara tepki verdiklerini gösteren bir videoya rastladım. Bu bitkilerin de hissedebilir oldukları anlamına gelmiyor mu? Eğer böyleyse bu bitkileri yemekten ve kullanmaktan da vazgeçmemizi gerektirmez mi?

Yanıt:

Hayır. Bitkilerin hissedebilir olduklarına dair hiçbir bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Hiç kimse bitkilerin uyaranlara tepki verdikleri gerçeğini reddetmez, hatta herhangi biri bitkilerin yapraklarını güneşe doğru döndürdüklerini gözlemleyebilir. Bitkiler uyaranlara tepki verirler. Bitkilerin tercihleri, arzuları ve talepleri yoktur. Bazen gündelik dilde bitkiler bu özelliklere sahipmiş gibi ifadeler kullanırız, örneğin bir çiçeğin üzerinde bulunduğu toprağı sevmediğini ya da su vermediğimiz için bize küstüğünü söyleyebiliriz. Oysa bunların tamamı mecazi ifadelerdir, bitkiler küsmez ya da sevmez.

Hayvanların davranışları ise böyle değildir. Hayvanlar hissedebilir canlılardır. Hayvanlar acıyı hissederler ve en azından bu acıyı hissedenin bir başkası değil de kendileri olduğunu anlayacak miktarda öznel farkındalıkları bulunmaktadır. Acı, evrimsel olarak hayatta kalmayla ilişkili bir mekanizmadır. Göz görmekle ilişkili ise, acı da hayatta kalmak, hayatı tehlikeye sokmakta olan durumlardan uzaklaşmakla ilgilidir. Hayvanların hayatta kalmaktan çıkarları bulunur. Hayvanlar basit bir şekilde uyaranlara tepki veren mekanizmalar değildir, hayvanlar uyaranlara yanıt verirler. Hayvanlar birer kişidir.

Çok sık dile getirilse de gerçekte hemen hemen hiç kimse bitkilerle hayvanların etik açıdan aynı olduklarını düşünmez. Fakat bitkilerin de etik açıdan hayvanlarla aynı şekilde değer taşıdığına tüm bilimsel veriler tersini gösterse bile inanmayı sürdüren bir kişi vegan olmayarak kendisiyle çelişmektedir. Eğer hiçbir besin almadan hayatta kalmayı başaramıyorsa (ki bunun mümkün olduğunu zannetmiyoruz) şunu aklında tutmalıdır: bir birim hayvansal ürün üretmek için en az 16 birim bitkisel gıda tüketilmektedir. Yani bitkilerin de önemli olduğuna inanıyorsanız, bitkileri hayvanlara yedirip ardından hayvanları öldürüp yemek yerine, vegan olup çok daha az miktarda bitkiyi doğrudan tüketmeye başlamanız inançlarınızla daha uyumlu olabilir!

(Bu yazı daha önce Vegan Abolisyon dergisinin 1. sayısında yayınlanmıştır)