Vegan olmak, hayvanları damak zevki, giyim kuşam anlayışı, eğlence ve başka sebeplerle kullanmaya, haklarını ihlal etmeye son vermek, hepimizin üzerine düşen bir yükümlülüktür. Bu insan harici hayvanlara karşı gerçekleştirdiğimiz bir iyilik ya da bir hayır işi değildir, vegan olarak sadece zaten en baştan yapmıyor olmamız gerekenleri yapmaya son veririz.
Mahallemizdeki sokak kedilerini öldürmeyerek onlara “iyilik” yapmış oluyor muyuz? Hayır, çünkü zaten onları öldürmememiz gerekir, değil mi? Böyle bir şeyi hiç birimiz düşünmeyiz. Bu durumda, inekleri, tavukları, koyunları, balıkları yiyecek ve giyecek maddesi/kaynağı ya da eğlence ve deney malzemesi haline getirmemek de onlara iyilik yaptığımız anlamına gelmez, değil mi? Hayvan bedenlerini kullanmamak, sırf yapma gücüne sahibiz diye hayvanları sömürmek gibi çok ciddi bir yanlışa son vermekten daha fazlası değildir.
Eğer hala vegan değilseniz, bugün vegan olmalısınız. Bir yandan adaleti, hakları, hayvanları önemsediğimizi söyleyip, bir yandan da onlardan alelade birer eşyaymışlar gibi faydalanmaya devam edemeyiz. Bir an önce www.NedenVegan.info adresini ziyaret edin ve gerekli bilgileri edinin.
Vegan olarak üstümüze düşenlerin ilkini ve olmazsa olmazını yapıyoruz. Fakat eğer hayvan kullanımını sona erdirmek istiyorsak yapmamız gerekenler bununla bitmiyor. Hayvan hakları ve veganlık hakkındaki bilgileri edinmeli ve daha sonra da veganlığın yaygınlaşması için harekete geçmeliyiz.
Peki henüz vegan olmayanlara veganlıktan daha azını önermeli miyiz?
Yani veganlıkla ilgili anlattıklarımıza ikna olmamış görünenlere, birer başlangıç aşaması olarak “Etsiz Pazartesi”, “vejetaryenlik”, “şimdilik azaltmayı denemek” gibi yolları önermeli miyiz?
Elbette hayır.
İşte bunun için 10 sebep:
(Ve eğer vegan değilseniz ve okumaya devam ediyorsanız bunların veganlıktan daha azını yaşamamak, hemen bugün vegan olmak için 10 sebep olduğunu düşünebilirsiniz.)
(1) Veganlıktan daha azı hayvan sömürüsüdür.
Hayvan sömürüsüne karşı olduğumuzu söylüyoruz ve biliyoruz ki veganlıktan daha azı hayvanları damak tadı, giyim kuşam vs. için sömürmektir. Peki eğer böyleyse hayvan sömürüsünün bir biçimini nasıl destekleyebiliriz? Nasıl olur da etrafımızdaki kişilere hayvan sömürüsünü önerebiliriz? “Bunu yapmamın sebebi naveganların şiddet içeren davranışlarından daha az hayvanın etkilenmesini sağlamak” diyeceksiniz belki. Ne var ki, haksız bir davranışı “iyi amaçlarla” yaptığımızı söylemek bu haksız davranışı meşru kılmaz. Amacımız ne olursa olsun, insanlara süt içmelerini, şimdilik “en azından serbest gezen tavukların yumurtalarını satın almalarını” söyleyemeyiz. Bunları doğrudan söylemeseniz bile, eğer bir kişiye “şimdilik vejetaryen olabilirsin” diyorsak aslında söylediğimiz budur.
(2) Vegan olmak kolaydır, adımlara ihtiyaç duyulmaz
Vegan olmak için adımlara, geçiş süreçlerine vs. ihtiyaç yoktur. Vegan olmak için ihtiyaç duyduğumuz tek şey hayvanları önemsemektir. Kaldı ki bizim yaşayabileceğimiz herhangi bir zorluk, hayvanların mülk statüsünde gasp edilmiş yaşamlarıyla ve ölümleriyle karşılaştırıldığında önemsiz kalacaktır. Günümüzde vegan olmak isteyen biri için bilgi platformlarının ve dayanışma alanlarının kapıları sonuna kadar açık. Yemek yapmayı bilmiyor musunuz? O halde Vegan Sofra facebook grubuna üye olun. Yaşamınızı kolaylaştıracak pratik bilgiler mi gerekiyor? Bunun için Çalışan Vegan facebook grubu var. Vegan Giysi Takas Platformu bile mevcut.
“Veganlığın zor olduğunu” söyleyen bir kişiye “o halde sen de azaltmayı dene” demek yerine, şunu söyleyebilirsiniz: “Merak etme, ayrımcılık ve şiddet içeren navegan alışkanlıklarını bir kenara bıraktığında yeni alışkanlıklar edinmen için sana destek olacağım, ama inan bana bütün bunlar hiç de zor değil.”
(3) Zaten gerçekte “adımların” yaptığı tek şey vegan olmayı zorlaştırmaktır.
Pek çok kişi vegan olmanın zor tarafının alışkanlıklarını değiştirmek olduğunu düşünür. Bu aslında “zor” bir şey değil, keyifli bir şeydir, çünkü söz konusu olan değişim, şiddeti, ayrımcılığı ve hak ihlalini bırakmanızdan dolayı yaşanmıştır ve aslında bütün bunların katlanılması gereken bir zorunlu fedakarlık olmadığını öğrenmişsinizdir. Oysa “önce et yemeyi bırakan” bir kişi, bunun yerine diğer hayvansal ürünleri beslenmesine daha fazla ekleyecek, sömürü içeren yeni alışkanlıklar elde edecek ve bunları vegan olmak için (ya da bir “adım” olarak gördüğü şey her ne ise onun için) bir kez daha değiştirmesi gerekecektir. Üstelik bu kez kendisini hayvanlar için iyi bir şeyler yapıyor, doğru bir konumda yer alıyor gibi hissedeceği için ahlaki itkisi zayıflayacak, değişiklik yapma ihtimali azalacaktır. Bu yüzden uzun yıllar boyunca kendisini “vejetaryen” olarak adlandırarak hayvan sömürüsüne devam eden çok fazla kişi vardır.
(4) Hayvanların hakları ve yaşamları pazarlık konusu değildir.
Gerçeği kabullenmenin aşamalarını duymuşsunuzdur. “Pazarlık” bu aşamaların 3.südür. Hayvanları önemseyen bir kişi vegan olmadığı müddetçe aslında kendi değerlerine aykırı yaşadığı ve hayvanların temel haklarını ihlal ettiği gerçeğiyle karşılaştığında bir noktada “o zaman köy sütü alayım” ya da “o halde yavaş yavaş azaltayım” gibi pazarlıklara girmeye çalışır. Bu aşamayı kendileri için para kaynağına çeviren “mutlu sömürü” şirketleri ve “azaltmacılık” dernekleri bile vardır. Oysa biz hayvan hakları savunucuları bu pazarlığın konusunun hayvanların yaşamları ve temel hakları olduğunu biliyoruz. Peki bunu gerçekten biliyor muyuz yoksa bu öylesine söylediğimiz bir şey mi? Eğer bu aşamada bir kişiye “tamam, sen şimdilik et yemeyi bırak, zamanla sütü ve yumurtayı da bırakırsın” derseniz, hayvanların yaşamları üzerinde pazarlık yapan bir konuma yerleşirsiniz.
Şimdilik azaltmayı deneyeceğini söyleyen bir kişiye “Buna ihtiyacın yok, üstelik bunun hala hayvanların haklarını ihlal etmek olduğunu biliyorsun. Vegan olmakla aranda duran hiçbir şey yok.” diyebilirsiniz. Pazarlığı reddedin ve adaletin pazarlık konusu olamayacağı fikrinizi uygulamaya geçirin.
(5) Karşımızdaki kişinin kendisinin de vegan olabileceğini bilmeye hakkı vardır.
Veganlık hakkında bilgilendirdiğimiz navegan kişi de tıpkı bizim gibi hayatından tüm hayvan kullanımlarını çıkartabilir. Vegan olanlar “zor bir şeyi başarmış istisnai insanlar” değiller, sadece üstlerine düşeni yapıyorlar. Sanki yalnızca istisnai insanlar vegan olabilirmiş gibi düşünüp başkalarına hayvanları sömürmeyi öneremeyiz. Bu hayvanlara haksızlık olduğu gibi, karşımızdaki kişiye karşı da haksızlıktır. Herkesin vegan olmakla yükümlü olduğunu bilmesi gerektiği gibi aynı şekilde vegan olmanın mümkün ve kolay olduğunu bilmeye de hakkı var. Aksi halde, karşımızdakinin ahlaki yetilerini küçümseyen elitist bir tavır takınmış oluruz.
(6) Çünkü bu ciddi bir mesele.
Naveganlığın milyarlarca insan harici hayvanın hayatına mal olan bir kölelik pratiği olduğunun ve bu konunun adalete dair ciddi bir konu olduğunun farkındayız. O halde neden diğerlerine bunun böyle olmadığını söylemek isteyelim ki? Veganlıktan daha azını öneren bir vegan, veganlığın kişisel bir tercih, bir yaşam tarzı ya da bir inanç meselesi olduğu algısını yaratır. Öncesinde ne demiş, ne anlatmış olursak olalım, karşımızdakine “bir süre sadece et yemeyi bırakmasını” öneriyorsak, aslında bahsediyor olduğumuz diğer hayvan kullanımlarının o kadar da önemli olmadığı, zaten bu meselenin de adım adım ulaşılan bir kişisel hedef meselesi olduğudur. Bunun doğru olmadığını biliyoruz. Bu mesele ciddi bir adalet meselesi.
(7) Odağımızda her zaman hayvanlar olmalıdır.
Veganlık bizim “yolculuğumuzla”, “serüvenimizle” vs. ilgili değil. Veganlık hayvanlarla ilgili bir mesele. Veganlık, her yıl naveganların talepleri doğrultusunda öldürülen ve köle olarak yaşamak için dünyaya getirilen milyarlarca insan harici hayvanla ilgili. Veganlık anlatırken insanların rahatını değil, naveganlığın kurbanı olan hayvanları göz önünde bulunduralım. Bu elbette karşımızdakiyle şiddetsiz ve anlamlı bir diyalog kurmaya özen göstermeyeceğimiz anlamına gelmiyor, ancak sırf karşımızdakini rahatsız etmemek adına ona veganlıktan daha azını öneremeyiz. Şu an insan harici hayvanlara yönelik devasa bir katliam sürüyor. Siz bunu okurken bile yüz binlerce hayvan katledilmiş olacak, çok daha fazlasıysa yaşamlarını köle olarak sürdürmeye mahkum olarak yaşamaya devam edecek. Birilerinin vegan olmasının gecikmesine onay vermek dünyanın vegan olmasının gecikmesine onay vermektir. Oysa her saniye yüzbinler demek! Hiçbirimiz böyle bir katliama sebep olmak istemeyiz, o halde neden veganlıktan daha azını önerelim ki?
(8) Eğer geçmişte hatalar yaptıysak bu hataları başkalarına da öneremeyiz.
Kimileri, kendisinin uzun yıllar boyunca “et yemediğini” fakat sonradan vegan olduğunu söylüyor. Yani vegan olmanın ancak içinde sömürü barındıran bir “sürecin” ardından gerçekleşebilecek bir durum olmasını kendi deneyimiyle gerekçelendiriyor. Oysa aramızda böyle bir “süreçten” geçmiş olan kişilerin olmasının en büyük sebebi hayvan hareketinin bir kısmının hatalı bir şekilde “et yememek ama diğer hayvan kullanımlarını sürdürmek” ya da “kürke karşı çıkmak ama yünde problem görmemek” gibi sömürü içeren pratikleri teşvik ediyor ve destekliyor olması. Bunlar birer hata ve bu bizim “vegan olma sürecimizin” değil geçmişte sebep olduğumuz hak ihlallerinin ve şiddetin hikayesi. Aynı hatayı başkalarının da yapmasını teşvik edemeyiz. Vegan olmaya karar vermenizin hayatınızdaki en doğru kararlardan biri olduğunu düşünmüyor musunuz? Emin olun konuştuğunuz navegan da vegan olduğunda böyle düşünecek. Niçin ona hayvanları sömürmeye devam etmesini öneresiniz ki?
(9) Veganlık anlatmak her zaman bir değişikliğe sebep olur.
Veganlıktan daha azını önerebileceğimizi savunanlar, kimilerinin hayvanları önemsemediğini, bu yüzden de onlara veganlık anlatmanın işlevsiz olacağını, bu sebeple de “en azından bir şeyler yapmaları” için veganlıktan daha azını önerebileceğimizi öne sürerler. Oysa, veganlıktan bahsettiğimizde hayvanları önemsemediğini söyleyen bir kişinin “o halde şimdilik daha az et yemelisin” önerisini önemsemesi için hiçbir neden yoktur. Oysa veganlığı anlamlı argümanlarla anlattığınızda bu her zaman bir etkiye yol açar. Evet, karşımızdaki kişi her zaman vegan olmaz, ama hayvanlara karşı yükümlü olduğu şeyin vegan olmak olduğunu bilir. Kimi zaman daha önceden karşılaştığı refahçı fikirlerin etkisinde kalabilir ya da kendine bir takım bahaneler bulabilir ama hayvan kullanmasının yanlış olduğu konusunda bilgilendiği için zaten hayatında bir takım değişiklikler yapacaktır. Bu onun kendi ahlaki sorumluluğudur. Fakat ona “daha azını yapmayı” öneren siz olduğunuzda, pazarlığı kabul ettiğinizde, veganlıktan daha azını yaşamak sadece bir ihtimal olmaktan çıkar ve karşınızdaki kişi, sizin daha azını önererek veganlığın “önce daha azına gerek duyulabilecek kadar zor” olduğuna dair yarattığınız algının peşinden gider; aynı zamanda bu kişinin hayvanların haklarını ihlal etmesinin ahlaki sorumluluğunu onunla paylaşır duruma gelirsiniz. Yani, kişinin veganlığa uzanan bir süreci olacaksa dahi, siz bu süreci meşru kılarak hem ucu açık bir süre daha devam edecek bir haksızlığa ortak olur, hem de kişinin henüz vegan olmamış olmaya dair duyacağı rahatsızlığı ortadan kaldırarak yolun herhangi bir noktasında takılı kalma ihtimalini çok güçlendirirsiniz.
(10) Dünya vegan olacak, eğer biz istersek!
Şu cümleyi hepimiz duyduk: “Dünya bir gecede vegan olmayacak.” Bunu reddetmiyoruz. Fakat bir gün güneş vegan bir dünyaya doğacak; eğer biz bunu ister ve bunun için çalışmaya koyulursak; bunun için tavizsiz ve tutarlı bir veganlık savunusunu hayatımızın bir parçası haline getirirsek. Eğer biz hayvanların ihlal edilen haklarını ciddiye almayıp, veganlığı bir kişisel gelişim süreci gibi tanıtır ve insanlara hayvanları sömürmeye “şöyle değil de böyle” devam etmelerini önerirsek dünya bu gece olmadığı gibi hiçbir gece de vegan olmayacak.
Eğer henüz vegan değilseniz, şimdi vegan olun. Vegan olmak kolaydır, hesaplıdır, sizi sağlığınız için ihtiyaç duyduğunuz hiçbir besinden mahrum etmez ve en önemlisi vegan olmak insan harici hayvanlara karşı yükümlülüklerimizin asgarisidir. Sorularınız mı var? Sık Sorulan Sorular sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Ve eğer vegansanız, gerekli bilgileri edinin ve veganlığı yaymak için harekete geçin.
İlgili Yazılar:
– Henüz Vegan Olmayanlarla Konuşurken Unutulmaması Gerekenler
Bir Cevap Yazın