İnsan Hakları Eylemlerine Katılmak Türcülük müdür?

Hayvan hakları söz konusu olduğunda tek konulu eylemlere karşı olmamızla birlikte veganların insan haklarını destekleyen ve ayrımcılık karşıtı eylemlere katılmalarını destekliyor olmamızın çelişkili değerlere sahip olduğumuzu hatta türcü olduğumuzu gösterdiğine dair çeşitli yorumlarla karşılaştık.

Bu yorumları (i) hayvan hareketi söz konusu olduğunda tek konulu kampanyalara karşı çıkış nedenimizin ve (ii) insan hakları ve hayvan haklarını birlikte ve vazgeçilmez olarak gören perspektifimizin anlaşılmadığının bir işareti olarak görüyoruz. Bu en başta bu konuları daha net olarak anlatmak ve konu hakkında hayvan savunucularını daha iyi bilgilendirmek için daha fazla çalışmamız gerektiğini göstermekle birlikte, şimdilik kısa bir açıklamayı da gerekli kılıyor.

–Abolisyonist veganlar neden tek konulu hayvan eylemlerine katılmaz? Tek konulu kampanyalar belli hayvan kullanımı biçimlerine ya da belli hayvan türlerinin kullanımlarına odaklanır. Tek konulu kampanyalarla ilgili problem, bu kampanyaların belli bir hayvan kullanım biçiminin ya da belli bir türdeki hayvanın kullanımının diğer kullanım biçimlerinden etik düzeyde “daha kötü” olduğu yönünde ayrıştırılabileceği mesajını veriyor olmasıdır. Böylece -amaçlanan bu olsa da olmasa da- kampanyanın odaklanmadığı kullanım biçimleri daha “kabul edilebilir”, “daha az acil” olarak gösterilmiş olur.

Bunun sebebi hayvan kullanımının bir norm olduğu bir toplumda yaşıyor olmamızdır. Örneğin insanlara yalnızca et yemelerinin yanlış olduğunu anlatırsanız (Et Cinayettir sloganını kullanırsanız), bu isteseniz de istemeseniz de sütün, yumurtanın, hayvan deneylerinin, sirklerin vs. daha kabul edilebilir olduğu yönünde bir mesaj verir. Yalnızca “kürk” konulu bir eylem yaparsak bu derinin, ipeğin, yünün daha kabul edilebilir olduğu mesajını verir. Bu durumu sadece teorik bir neden sonuç ilişkisi üzerinden değil, her gün konuştuğumuz, gördüğümüz insanların “ben vegan değilim ama hayvan deneyi içermeyen kozmetik kullanıyorum” ya da “tamam biz de kürke karşıyız ama…” şeklindeki argümanlarında görüyoruz.

Bu “kürke ve ete karşı çıkmayalım” değil, tüm hayvan kullanım biçimlerine karşı çıkalım anlamına gelmektedir. Yani hayvan haklarıyla ilgili konuştuğumuz, eylem yaptığımız, yazı yazdığımız vs. her sefer açık ve net olarak TÜM hayvan kullanım biçimlerinin yanlış olduğu anlamına gelen veganlık mesajını vermemiz gerekir.

Bununla birlikte türcülük karşıtlığının tüm ayrımcılık biçimlerine de karşı olmayı gerektirdiğini savunuyoruz. Tüm ayrımcılıklar yanlıştır ve birbirini besler. Bu sebeple tüm veganları ayrımcılıklara ve insan hakları ihlallerine kendi hayatlarından başlayarak karşı çıkmaları konusunda teşvik ediyoruz. İnsan hakları ve hayvan hakları birbiriyle çelişen iki alan değil, aksine mükemmel bir birliktelik içerisinde.

İnsan hakları eylemlerinde hayvan hakları söz konusu olduğunda ortaya çıkan duruma çok az rastlıyoruz; eylemi düzenleyen gruplar özellikle böyle bir niyete sahip olmadığı ve böyle bir mesaj için kasıtlı olarak çalışmadıkları müddetçe ayrımcılığa karşı yapılan eylemler başka bir gruba yönelik ayrımcılığı ve şiddeti daha kabul edilebilir göstermez. Bunun sebebi, hayvanlara dair genel görüşün aksine, insanların bir başkası tarafından kullanılmama temel hakkına sahip olmaları gerektiği konusunda toplumun çoğunluğunun hemfikir olmasıdır; bu hemfikir olma hali bir hak mücadelesinin diğer hak mücadelesini etkisizleştirmesini engeller. Örneğin çocuk istismarına karşı kampanya yapıyor olmanız bir takım insanların gözünde yetişkinlere yönelik tacizin kabul edilebilir olduğu imajını yaratmaz ya da böyle kampanyalarda çocuk tacizine karşı çıkan ama arada bir yetişkinleri taciz eden kişilerin katılımının kabul edilebilir bulunduğu da görülmez. Böyle bir durumun olduğunu gördüğümüzde bunu da eleştirmemiz ve aynı biçimde tepki göstermemiz gerektiğini düşünüyoruz.

Bu sebeple bir kez daha, henüz vegan olmayanları adaletin temeli olan veganlığı kendi hayatına taşımaya, veganları ise veganlıktan daha azını savunmamaya, toplumu dönüştürmek adına veganlık savunusu arkasında birleşmeye çağırıyoruz.